لطف الله هنرفر
147
اصفهان ( فارسى )
خود بىنظير است . اصولا شروع ديوارهاى صحن با كاشى هفت رنگ و تبديل آن به كاشىهاى معرّق خود تنوعى است دلپذير ؛ كاشى معرّق ظريفترين نوع كاشى و متعلق به قرن پانزدهم و شانزدهم است . تزيينات سطح داخلى گنبد عبارت است از ستارههاى بسيار بزرگ مكرّر به رنگ زرد طلايى كه با طرح درهمى از پيچكهاى بههم پيچيده پوشيده شده . طرح و ترسيم اين مسجد و نقشهء قالىهاى اردبيلى منبع الهام مشتركى دارند . ضمنا شباهت بسيار نزديك با تزيينات مسجد شاه دارد ، كاشيكارى بقيهء گنبد از طاق رومىهايى تشكيل شده كه هريك شامل گل و بوتههاى زيبايى است . اين گل و بوتهها در پارچهبافى هم به كار رفته و هماكنون نمونههايى از آن وجود دارد . روشنايى داخل اين مسجد نيز قابل توجه است . در اطراف گنبد به فواصل منظم سوراخهايى در قطر گنبد تعبيه شده كه به وسيلهء پنجرههاى گچبرى از داخل و خارج مسدود مىشود . اين گچبرىها عبارت است از طرحهاى منظمى كه به نسبت مساوى فضاى خالى در ميان آنها وجود دارد . مجموع نورهايى كه از اين پنجرهها به داخل مىتابد ، زيبايى آسمانى و خيالپرورى به تزيينات كلى صحن مىبخشد . كوچكترين نقطهء ضعفى در اين بنا ديده نمىشود ؛ اندازهها بسيار مناسب ، نقشهء طرح بسيار قوى و زيبا و به طور خلاصه توافقى است بين يك دنيا شور و هيجان و يك سكوت و آرامش باشكوه كه نمايندهء ذوق سرشار زيباشناسى بوده و منبعى جز ايمان مذهبى و الهام آسمانى نمىتواند داشته باشد . كتيبههاى زيبايى كه عليرضا بر داخل و خارج اين مسجد نگاشته ، زيباترين خط زمان خود است . نابغهاى كه اين همه شكوه و جلال و زيبايى و هنر را به اين مسجد بخشيده ، كسى است كه سمت چپ و راست محراب را امضا نموده و خود را « فقير حقير